ਪੰਜਾਬ

ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਅਤੇ “ਓਮ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ” ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰਤੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਸਤੰਬਰ, 1807 ਈ. ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਜੈ ਦਿਆਲ ਜੋਸ਼ੀ ਤੇ ਮਾਤਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇਈ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਫਿਲੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਪਿਤਾ ਪੁਰਖੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ ਅੱਗੇ ਚੱਲਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਨੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋਤਿਸ਼ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ।
ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਗੁਰਮੁਖੀ ’ਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਪੰਡਿਤ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸਯਦ ਅਬਦੁਲੇ ਸਾਹ ਤੋਂ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਿੱਖੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਦੀ ਵਿਆਹ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਪੈਦਾ ਨਾ ਹੋਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹਾਦਸੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 1864 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਮੇਘੇਵਾਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸ੍ਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਮਹਿਤਾਬ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ । ਪਰ ਦੂਜੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਔਲਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾ ਹੋਈ।
1855 ਈ. ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਨੇ ਕਥਾ ਵਾਚਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਅਰੰਭਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਣਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਵਧੀਆ ਬੁਲਾਰੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਨ ਦਾ ਹੁਨਰ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਕਥਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਿਸ ਦੀ ਖਬਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਕੋਲ ਪੁੱਜਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਫਿਲੌਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਹਰਿਦੁਆਰ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ ਲੁਧਿਆਣੇ ਆ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਲੁਧਿਆਣੇ ਆਏ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ  ਇਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਦਾ 1858 ਵਿੱਚ ਇਸਾਈ ਪਾਦਰੀ ਨਿਊਟਨ ਨਾਲ ਮੇਲ਼ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਸਦਕਾ ਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰੈਸ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਨੇ ਇਸਾਈਅਤ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੌਲਿਕ ਲੇਖਣੀ ਲਈ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਮਿਲ਼ੀ। ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ 1861 ਈ. ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੌਰਿਆਂ ਤੇ ਨਿਕਲ ਗਏ।
1863 ਈ. ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਆਰਤੀ ‘ਓਮ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ’ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਈ ਦੇ ਮਨਾਂ ਉੱਤੇ ਐਸੀ ਉੱਕਰੀ ਗਈ ਕਿ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਦੀ ਕਲਮ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ।
1866 ਈ. ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਨੇ 'ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਥਿਆ' ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਾਂਡ ਹਨ।
ਪਹਿਲੇ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਹਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਦੂਜੇ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਦੇ ਹਾਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਜਾਤਾਂ, ਰੀਤਾਂ, ਰਸਮਾਂ, ਗੀਤਾਂ ਤੇ ਅਖਾਉਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
1875 ਈ. ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਨੇ 'ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਤ ਚੀਤ' ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆਂ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਮਾਝੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ,ਦੈਨਿਕ ਜੀਵਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ,ਦੈਨਿਕ ਜੀਵਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ,ਕਾਂਗੜੇ ਦੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ, ਰਸਮਾਂ-ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਬੋਲੀ ਕਈ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮਾਝੀ,ਦੁਆਬੀ,ਮਲਵਈ ਤੇ ਕਾਂਗੜੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ। ਅਸਲ 'ਚ ਇਹ ਕਿਤਾਬ 'ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਤ ਚੀਤ' ਅੰਗਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਸਿਖਾਉਣ ਬਾਰੇ ਹੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਰੋਮਨ ਸਕਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਲਿਪੀਅੰਤਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੱਥ ਇਹ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਬਹੁਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਪਰ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਇਹ ਪੱਖ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ‘ਭਾਗਿਆਵਤੀ' ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਜੀ ਦਾ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੰਡਤ ਉਮਾਦੱਤ ਦੀ ਧੀ ਭਗਵਤੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਥਾ 'ਤੇ ਚੋਟ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1888 ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਇਹ ਨਾਵਲ 'ਭਾਗਿਆਵਤੀ' ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਲੇਖਕ 'ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ' ਦੇ ਲਿਖੇ ਨਾਵਲ 'ਪ੍ਰੀਕਸਾ਼ ਗੁਰੂ' ਜੋ ਕਿ 1902 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇਕੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਖੱਟਦਾ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡੀਨ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਹਰਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਨੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਸਬੰਧਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਆਰਤੀ ਰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਾਈਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਕੁਝ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਣ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ। 1881 ਈ. ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਆ ਘੇਰਿਆ 24 ਜੂਨ ਦੇ ਦਿਨ ਫਿਲੌਰ ਵਿਖੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਿੰਦੀ,ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ,ਉਰਦੂ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮਹੌਲ ਵਿੱਚ ਜਿਊਂਦਿਆਂ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਚਲਾਈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਦਾ ਮਾਣ ਵੀ ਖੱਟਿਆ। ਓਮ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ ਨਾਂ ਦੀ ਆਰਤੀ ਲਿਖਕੇ ਤਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੀ ਅਮਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਟੱਕਰ ਦਾ ਉਸਤਾਦ ਸੀ।
ਸ. ਸੁਖਚੈਨ ਸਿੰਘ
(ਪੰਜਾਬੀ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਚ ਸਰਪ੍ਰਸਤ)
ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਮਾਨਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲ਼ਾ

ਲੜੀ ਨੰਬਰ.2
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ।ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੇ ਕਿ ਇਸ ਸੱਭਿਅਤਾ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪੱਖ ਉਪਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ।
ਉੱਤਰ ਵੈਦਿਕ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਭਾਰਤੀ ਆਰੀਆ ਦੀ ਉਸ ਸੱਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਰਿਗਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਤੋਂ ਕਈ ਸੌ ਸਾਲ ਪਿੱਛੋਂ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਰੀਆ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਪੂਰਵ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ,ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਏ।
 ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਵਸਥਾ  ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਰੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਹੋਇਆ। ਆਰੀਆ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਾਸੂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਪਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਹੇ,ਪੱਥਰ, ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੰਗ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵੰਗ ਤੋਂ ਹੀ ਬੰਗਾਲ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲਿਆ। ਉੱਤਰ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਰੇਵਾ ਅਥਵਾ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂ ਰਾਜ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਜਿਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹਸਤਨਾਪੁਰ ਸੀ। ਇਸ ਰਾਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਪਰੀਕਸ਼ਤ ਸੀ।ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁਗ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਧਿਰਾਜ, ਸਮਰਾਟ, ਵਿਰਾਟ ਆਦਿ ਉਪਾਧੀਆਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀਆ।ਰਾਜੇ ਯੱਗ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਸਨ।
 ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਮਿਤੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਮਿਤੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀਆ ਦੋ ਸਮਾਨ ਬੇਟੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਉੱਤਰ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਅਧਿਕਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਪਰੋਹਿਤ, ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਮਣੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਖਜਾਨਚੀ, ਭਾਗਦੁਹ, ਕਸ਼ੱਤਰੀ, ਸੂਤ, ਅਕਸ਼ਵਾਪ ਆਦਿ ਵੀ ਪਦ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਗਏ।
ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਆ ਵਿਵਸਥਾ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਾਇਮ ਹੋਈ।ਮੁੱਖ ਨਿਆਧੀਸ਼ ਰਾਜਾ ਆਪ ਸੀ। ਸਜਾਵਾਂ ਅਪਰਾਧ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਵੀ ਕਾਇਮ ਸੀ।
 ਆਰਥਿਕ ਜੀਵਨ ਇਸ ਕਾਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ਸੀ। ਉਪਜਾਊਪਣ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਦਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲੋਕ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦਾ ਧੰਦਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਗਊ, ਘੋੜਾ, ਬਲਦ, ਭੇਡ, ਬੱਕਰੀ ਆਦਿ।
ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕੱਪੜੇ ਬੁਣਨ, ਰੰਗਾਈ,ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ਵਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਸਾਈ, ਘੁਮਿਆਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਨਾਈ, ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਆਦਿ। ਉੱਤਰ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਲੋਹਾ, ਤਾਂਬਾ, ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਆਦਿ।ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਤੂਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਣਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ।ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਤਮਾਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਲ ਨਾਂ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਚਾਲੂ ਹੋਏ। ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘ ਬਣੇ ਅਤੇ ਵਪਾਰ  ਅਤੇ ਢੋਆ ਢੋਆਈ ਦਾ ਕੰਮ ਗੱਡੇ, ਰੱਥ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
 ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਨਗਰਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਜੋ ਵਪਾਰਕ ਪੱਖੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੇਂਦਰ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਤ, ਵਿਦੇਹ, ਮਥੁਰਾ,ਰਾਜਗ੍ਰਹ, ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਆਦਿ।
ਉਪਰੋਕਤ ਵੇਰਵੇ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰ ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਰੀਆ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਬੜਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ।
(ਬਾਕੀ ਵੇਰਵਾ ਅਗਲੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ)
ਪੂਜਾ 9815591967

ਨਾਨਕਸਰ (ਕਲੇਰਾਂ ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਠ) ਕਈ ਇਨਸਾਨ ਇਨਸਾਨੀ ਜਾਮੇ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਦਾ ਰੂਪ ਜਾਪਦੇ ਹਨ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਅੋਓੁਦ ਕਿੰਨੀ ਹੈ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਰਨ ਤਕ  ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਨੋਰਥ ਸਮਝਦੇ ਰੱਬੀ ਰੂਹ ਇਨਸਾਨ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕੈਂਥ ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਸਵਾਸਾਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਭੋਗਦੇ ਹੋਏ ਸਦੀਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਗਏ ਦੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਸਹਿਜ ਪਾਠ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਭੋਗ  ਮਿਤੀ  24 6 2022 ਦਿਨ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਵਜੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਜੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਮਦੇਵ ਭਵਨ ਮੁਹੱਲਾ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦਪੁਰਾ ਜਗਰਾਓਂ ਵਿਖੇ ਪਾਏ ਜਾਣਗੇ  ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਮ ਅਰਦਾਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ  ਹੋਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾਲਤਾ ਕਰਨੀ ਜੀ ਧੰਨਵਾਦ

ਨਵਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਭੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਪਿੰਡ ਭੈਣੀ ਵੜਿੰਗਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਗਿਆਰਵੀ ਵਰ੍ਹੇ-ਗੰਢ ਮਨਾਈ

ਹਠੂਰ,23,ਜੂਨ-(ਕੌਸ਼ਲ ਮੱਲ੍ਹਾ)-ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਮੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਜਮੀਨ ਵਿਚ ਨਵੀ ਲਾਈ ਸਮਰਸੀਬਲ ਮੋਟਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਅੱਜ ਸਰਪੰਚ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਮੱਲ੍ਹਾ ਨੇ ਕੀਤਾ।ਇਸ ਮੌਕੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਿਆ ਸਰਪੰਚ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਮੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਫਾਰਮ (ਖੇਤ) ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾ ਤੋ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਜਮੀਨ ਬੇ-ਅਬਾਦ ਪਈ ਸੀ,ਅੱਜ ਐਨ ਆਰ ਆਈ ਵੀਰਾ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਸਦਕਾ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸਮਰਸੀਬਲ ਮੋਟਰ ਲਗਾ ਕੇ ਜਮੀਨ ਨੂੰ ਵਾਹੀ ਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਮੋਟਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੁਣ ਸਕੂਲ ਦੇ ਫਾਰਮ ਦੀ ਤਿੰਨ ਏਕੜ ਜਮੀਨ,ਸਕੂਲ ਦੇ ਗਰਾਉਡ ਦੀ ਪੰਜ ਏਕੜ ਜਮੀਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵੈਟਨਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਮੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਇੱਕ ਏਕੜ ਨੂੰ ਅੰਡਰ ਗਰਾਉਡ ਪਾਇਪ ਪਾ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।ਉਨ੍ਹਾ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫਾਰਮ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪੱਧਰਾ ਕਰਕੇ ਛਾਦਾਰ ਅਤੇ ਫਲਦਾਰ ਬੂਟੇ ਲਾਏ ਜਾਣਗੇ।ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾ ਸਮੂਹ ਦਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰਾ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸੀ ਵਿਚ ਲੱਡੂ ਵੰਡੇ।ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾ ਨਾਲ ਨੰਬਰਦਾਰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ,ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗੋਗਾ,ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮੱਲ੍ਹਾ,ਪੰਚ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖੇਲਾ,ਪੰਚ ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ,ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਫੌਜੀ,ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ,ਕੁੰਢਾ ਸਿੰਘ,ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।
ਫੋਟੋ ਕੈਪਸ਼ਨ:- ਸਮਰਸੀਬਲ ਮੋਟਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਰਪੰਚ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਮੱਲ੍ਹਾ।
 

ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਦਾਖਾ,22 ਜੂਨ(ਸਤਵਿੰਦਰ  ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ)ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਦਾਖਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤਲਵੰਡੀ ਖੁਰਦ ਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਮੇਲਾ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰਾ ਪੀਰ ਬਾਬਾ ਢੇਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਤੇ 29 ਜੂਨ ਦਿਨ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਲਕੇ ਭਰ ਦੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਹਾਜਰੀ ਲਗਾਉਣਗੇ। ਇਸ ਮੇਲੇ ਤੇ ਪੁੱਜ ਕੇ ਸਵਾਮੀ ਸ਼ੰਕਰਾਨੰਦ ਜੀ ਭੂਰੀ ਵਾਲੇ ਚਾਦਰ ਚੜਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾ ਕਰਨਗੇ।ਹਲਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਇਯਾਲੀ,ਕਾਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਦਾਖਾ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਕੈਪਟਨ ਸੰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ,ਆਪ ਦੇ ਹਲਕਾ ਇੰਚਾਰਜ ਡਾਕਟਰ ਕੰਗ ਅਤੇ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਇਸ ਧਾਰਮਿਕ ਮੇਲੇ ਤੇ ਪੁੱਜਣਗੇ। ਕਮੇਟੀ ਵਲੋ ਤੇਜਾ ਤਲਵੰਡੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਚ ਇਹਨਾ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਚਮਕ ਚਮਕੀਲਾ,ਦਿਨ ਸਿੰਘ,ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੋਹਲੀ,ਗੋਗੀ ਬਰਸਾਲ ਅਤੇ ਰਘਵੀਰ ਢਿੱਲੋ ਆਦਿ ਗਾਇਕ ਇਸ ਮੇਲੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਹਾਜਰੀ ਭਰਨਗੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਲੰਗਰ ਦਾ ਭੰਡਾਰਾ ਵਰਤਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਤਲਵੰਡੀ ਖੁਰਦ ਚ ਪੀਰ ਬਾਬਾ ਢੇਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਤੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਇਸ ਮੇਲੇ ਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਸੰਗਤ ਪੁੱਜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਥੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਵਾਸਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵੀ ਸਜਦੀਆਂ ਹਨ।

ਵਰਦੇ ਮੀਂਹ ਚ ਵੀ ਨਰੇਗਾ ਵਰਕਰਾਂ ਨੇ ਲਗਵਾਈ ਹਾਜ਼ਰੀ
ਜਗਰਾਓ,ਹਠੂਰ,22,ਜੂਨ-(ਕੌਸ਼ਲ ਮੱਲ੍ਹਾ)-ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਪਸੰਦ ਕਰਿਤੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਮੁਕੱਦਮੇ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲਿ ਡੀਅੈਸਪੀ ਗੁਰੰਿਦਰ ਸੰਿਘ ਬੱਲ, ਅੈਸਆਈ ਰਾਜਵੀਰ ਸੰਿਘ ਅਤੇ ਹਰਜੀਤ ਸੰਿਘ ਸਰਪੰਚ ਦੀ ਗ੍ਰਫਿਤਾਰੀ ਲਈ ਅੱਜ 92ਵੇਂ ਦਨਿ ਵੀ ਥਾਣਾ ਸਟਿੀ ਮੂਹਰੇ ਧਰਨਾ ਦੱਿਤਾ।ਪ੍ਰੇੈਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਬਆਿਨ 'ਚ ਕਰਿਤੀ ਕਸਿਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਜਲਿ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤਰਲੋਚਨ ਸੰਿਘ ਝੋਰੜਾਂ, ਪੇਂਡੂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਜਲਿ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਵਤਾਰ ਸੰਿਘ ਰਸੂਲਪੁਰ, ਭਾਰਤੀ ਕਸਿਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਏਕਤਾ(ਡਕੌਂਦਾ) ਦੇ ਰਾਮਤੀਰਥ ਸੰਿਘ ਢਲਿੋਂ, ਦਸਮੇਸ਼ ਕਸਿਾਨ-ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਜਸਦੇਵ ਸੰਿਘ ਲਲਤੋਂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਬਿ ਸਤਕਿਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਸੰਿਘ ਢੋਲ਼ਣ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਸੰਿਘ ਝੋਰੜਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਤੋਂ ਪੁਰਜ਼ੋਰ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕ ਿਗੈਰ-ਜਮਾਨਤੀ ਧਰਾਵਾਂ ਅਧੀਨ 16 ਸਾਲਾਂ ਬਾਦ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲ਼ ਦੀਆਂ ਸੀਖਾਂ ਪੱਿਛੇ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਪੀੜ੍ਹਤ ਗਰੀਬ ਪਰਵਿਾਰ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੱਿਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਮ੍ਰਤਿਕ ਕੁਲਵੰਤ ਕੌਰ ਰਸੂਲਪੁਰ ਦੀ ਬਰਿਧ ਮਾਤਾ ਸੁਰੰਿਦਰ ਕੌਰ ਰਸੂਲਪੁਰ ਨੇ ਕਹਿਾ ਕ ਿਉਹ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਰਵਿਾਰਾਂ ਨਾਂ ਸਰਿਫ਼ ਸਾਲ 2005 ਵੱਿਚ ਤੱਤਕਾਲੀ ਥਾਣਾ ਮੁਖੀ ਗੁਰੰਿਦਰ ਬੱਲ ਹੱਥੋਂ ਜ਼ਲੀਲ ਹੋਏ ਹਨ ਸਗੋਂ 2005 ਤੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਰੀਬ 17 ਸਾਲ ਤਸੱਸ਼ਦ ਝੱਲ਼ਆਿ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਾ ਕ ਿਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਵਿਾਰ ਡੇਢ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪੁਲਸਿ ਅੱਤਆਿਚਾਰ ਖਲਿਾਫ਼ ਲੜ੍ਹਾਈ ਲੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ਼ ਹੈ ਕ ਿਪੰਜਾਬ ਚ ਰਹ ਿਚੁੱਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰੰਿਦਰ ਸੰਿਘ ਤੇ ਚਰਨਜੀਤ ਸੰਿਘ ਚੰਨੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੱਿਤਾ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਿਘ ਬਾਦਲ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਕਾਲੀ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੱਿਤਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬਦਲਾਅ ਲਆਿਉਣ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਾ ਕ ਿਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਵਿਾਰ ਗਰੀਬ ਅਨੁਸੂਚਤਿ ਜਾਤੀ ਦਾ ਪਰਵਿਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੀ ਸੁਣਵਾਈ ਹੈ ਗਰੀਬ ਦਰ-ਦਰ ਭਟਕਦਾ ਫਰਿਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿਾ ਕ ਿਉਹ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹਲਕਾ ਵਧਿਾਇਕ ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਮਾਣੂੰਕੇ ਰਾਹੀਂ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਖਤ ਲਖਿ ਕੇ ਵੀ ਭੇਜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਉਿਂਕ ਿਮੈਂ ਅਨੁਸੂਚਤਿ ਜਾਤੀ ਪਰਵਿਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਾਂ। ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਥੇ ਕੋਈ ਦਰਦਮੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਰਿਤੀ ਕਸਿਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਇਲਾਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਲਵੰਿਦਰ ਸੰਿਘ ਪੋਨਾ, ਪੇਂਡੂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ(ਮਸ਼ਾਲ਼) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਦਨ ਸੰਿਘ ਜਗਰਾਉਂ  ਨੇ ਕਹਿਾ ਕ ਿਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਰਿਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਆਿਂ ਚ ਇਨਸਾਫ਼ ਜਲਦੀ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਪੇਂਡੂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਜਲਿ੍ਹਾ ਸਕੱਤਰ ਸੁਖਦੇਵ ਸੰਿਘ ਮਾਣੂੰਕੇ ਨੇ ਅਤੇ ਅਵਤਾਰ ਸੰਿਘ ਰਸੂਲਪੁਰ ਨੇ ਅੱਜ ਧਰਨੇ ਚ ਪਹੁੰਚ ਨਰੇਗਾ ਵਰਕਰ ਬੀਬੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਆਿਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੱਿਚ ਹੱਿਸਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲ਼ੀ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਕੁੱਲ ਹੰਿਦ ਕਸਿਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਆਗੂ ਨਰਿਮਲ ਸੰਿਘ ਧਾਲੀਵਾਲ, ਮਹਲਿਾ ਆਗੂ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਕਹਿਾ ਪੁਲਸਿ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੀ ਨਖਿੇਧੀ ਕਰਦਆਿਂ ਦੋਸ਼ੀ ਡੀ.ਅੈਸ.ਪੀ. ਗੁਰੰਿਦਰ ਬੱਲ, ਅੈਸ.ਆਈ. ਰਾਜਵੀਰ ਤੇ ਹਰਜੀਤ ਸਰਪੰਚ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਗ੍ਰਫਿਤਾਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਦੇ ਧਰਨੇ ਵੱਿਚ ਭਾਰਤੀ ਕਸਿਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਏਕਤਾ (ਡਕੌਂਦਾ) ਦੇ ਆਗੂ ਰਾਮਤੀਰਥ ਲੀਲਾ ਤੇ ਜੱਗਾ ਸੰਿਘ ਢੱਿਲੋਂ, ਬਾਬਾ ਬੰਤਾ ਸੰਿਘ ਡੱਲਾ, ਪੇਂਡੂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਗੂ ਬਖਤੌਰ ਸੰਿਘ, ਦਸਮੇਸ਼ ਕਸਿਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਹਰੀ ਸੰਿਘ ਚਚਰਾੜੀ, ਪੇਂਡੂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ (ਮਸ਼ਾਲ) ਦੇ ਬਲਦੇਵ ਸੰਿਘ, ਨਹਿੰਗ ਸੰਿਘ ਜੱਥੇਦਾਰ ਚੜ੍ਤ ਸੰਿਘ ਬਾਰਦੇਕੇ, ਨਛੱਤਰ ਸੰਿਘ, ਗੁਰਮੀਤ ਸੰਿਘ ਅਗਵਾੜ ਡਾਲਾ, ਬਾਬਾ ਗੁਰਚਰਨ ਸੰਿਘ ਬਾਬੇਕਾ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।
ਫੋਟੋ ਕੈਪਸ਼ਨ:- ਰੋਸ ਧਰਨੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਗੂ।

ਯੋਗਾ ਕਸਰਤ ਨਾਲ ਸਭ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਓ- ਅਨਿਲ ਸੇਠੀ
ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਦਾਖਾ, 22 ਜੂਨ (ਸਤਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ)- ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੋਗ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕੈਂਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਸਥਾਨਕ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਦਾਖਾ ਵਿਖੇ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕੈਂਪ 'ਚ ਯੋਗ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਪਤੰਜਲੀ ਯੋਗ ਸੇਵਾ ਸੰਮਤੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਿਹਾਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਨਿਲ ਸੇਠੀ ਨੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਨਿਰੋਗਤਾ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਆਸਨ ਕਰਵਾਏ ਉਥੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਟਿਪਸ ਵੀ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਹਤਯਾਬੀ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਦਵਾਈ ਸਿਰਫ ਯੋਗ ਹੀ ਇਕੋ ਇੱਕ ਹੱਲ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸਾਇਡ ਇਫੈਕਟ 99 ਫੀਸਦੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਤਲੇ ਹੋਏ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਖਾਣ ਤੋਂ ਵਰਜਦਿਆਂ ਹਰੇ ਪੱਤੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸਬਜੀਆਂ ਅਤੇ ਹਲਕਾ (ਸਾਦਾ) ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਯੋਗ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਫਾਇਦਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਰਵੀ ਸਾਗਰ, ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਐੱਸ.ਡੀ.ਓ., ਰਾਜੀਵ ਮਲਹੋਤਰਾ, ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ, ਪੀ.ਐੱਸ. ਬਾਘਾ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਬੱਡੀ ਕੋਚ ਸੁੱਖਾ ਦਾਖਾ, ਮੋਹਿਤ ਗੋਇਲ, ਰੁਚੀ ਗੋਇਲ, ਬੱਲੀ ਵਿਰਕ, ਕੌਂਸਲਰ ਰੁਪਾਲੀ ਜੈਨ, ਗੁਨਜਨ ਧੂੜੀਆ, ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ, ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ, ਨਵਦੀਪ ਕੌਰ, ਕੇ. ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਰਾਜੂ ਕੁਮਾਰ, ਰਮਨ ਕੁਮਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਸੀ ਹਾਜਰ ਸਨ।
ਕੈਪਸ਼ਨ- ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਯੋਗ ਮਾਹਰ ਅਨਿਲ ਸੇਠੀ।

ਜਗਰਾਉਂ ਜੂਨ( ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਕੋਮਲ ਮੋਹਿਤ ਗੋਇਲ)  ਕੱਲ੍ਹ ਮਿਤੀ 23-06-2022 ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਕੁੱਝ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਵੇਰੇ 10 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 2 ਵਜੇ ਤੱਕ   ਬੰਦ ਰਹੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਏਕੋਟ ਰੋਡ, ਕੋਠੇ ਰਾਹਲਾਂ, ਕੋਠੇ ਪੋਨੇ ਆਦਿ ਇਲਾਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਹਿਣਗੇ।